Mỗi ngày một nghệ sĩ | Trương Đông Phong

Là đại diện tiêu biểu của Họa phái Ly Giang, phong cách của Trương Đông Phong là sự giao thoa tinh tế giữa nghệ thuật Đông và Tây. Ông tập trung khắc họa vẻ đẹp chốn đồng quê miệt vườn phía Nam Quảng Tây thay vì những danh lam thắng cảnh kỳ vĩ. Tranh của ông thường là những khung cảnh bình dị quen thuộc như ao làng, ngọn đồi, nếp nhà tranh, rặng tre hay cánh đồng lúa.

1. Đề tài và Ý cảnh

Gắn bó với phong cảnh thôn quê vùng cận nhiệt đới phương Nam, tranh của ông mang lại cảm giác bình yên, tĩnh lặng và đậm chất thơ của giới văn nhân. Tác phẩm không chỉ là sự sao chép cảnh vật đơn thuần, mà chú trọng vào tình cảm quê hương ấm áp, vươn tới cái "hồn" và ý cảnh sâu xa của tranh thủy mặc truyền thống.

2. Đặc điểm Màu sắc

Sở trường của ông là sắc xanh lục với việc sử dụng linh hoạt các gam xanh xám, xanh vàng, xanh lam. Với độ bão hòa thấp, tông màu trong tranh trở nên êm dịu, ấm áp, lột tả chân thực thứ ánh sáng lãng đãng sương mù ẩm ướt đặc trưng của phương Nam mà không cần dùng đến những màu sắc chói gắt.
Tựa như việc xác định giai điệu chính của một bản nhạc, ông luôn định hình tông màu tổng thể trước, sau đó mới điểm xuyết những biến chuyển màu sắc tinh tế, tạo nên một tổng thể vô cùng hài hòa và ý nhị.

3. Thể hiện Ánh sáng

Không sử dụng ánh sáng chiếu trực tiếp gay gắt, ông chọn loại ánh sáng khuếch tán, dịu nhẹ và mờ ảo dưới làn hơi nước của phương Nam. Ông làm dịu đi độ tương phản sáng tối để nhường chỗ cho không khí chung của bức tranh, thay vì chạy theo quy luật bóng đổ ánh sáng chân thực một cách cứng nhắc.

4. Kỹ thuật Cọ vẽ (Cốt lõi của sự giao thoa Đông - Tây)

Ông khéo léo đưa tinh hoa bút pháp thủy mặc vào tranh sơn dầu: ứng dụng các kỹ thuật câu (viền nét), thuân (phẩy, chà tạo vân), điểm (chấm), nhiễm (vờn màu), và tích mặc (chồng lớp mực) lên toan vải.
Những chi tiết như thân cây, hàng rào, hay lá chuối thường được vẽ bằng những nét viền tự do; thảm thực vật thì được chấm phá và xếp lớp màu, tương tự như kỹ thuật chồng mực trong quốc họa. Nét cọ của ông rất phóng khoáng, mang đậm tính tả ý, không sa đà vào các chi tiết vụn vặt. Dựa trên nền tảng tả thực nhưng mang tinh thần tả ý, các khối hình được khái quát hóa, tạo nên một tổng thể có chiều sâu, dày dặn nhưng không hề thô cứng, nặng nề.

5. Bố cục

Ông thường sử dụng cấu trúc phân tầng gần - trung - xa kinh điển trong tranh phong cảnh, đồng thời chắt lọc những nét thi vị trong không gian của tranh thủy mặc. Tranh của ông không theo đuổi những bố cục kịch tính, gai góc mà luôn giữ được nhịp điệu êm đềm, mang lại cảm giác nhẹ nhàng, tĩnh tại cho người xem.

Tóm lược

Tranh phong cảnh sơn dầu của Trương Đông Phong lấy đề tài từ những miền quê bình dị phía Nam Quảng Tây, nổi bật với tông màu trầm ấm, độ bão hòa thấp cùng ánh sáng mờ ảo mang đậm chất phương Nam. Bằng cách hòa quyện nghệ thuật viền, phẩy, chấm, vờn của thủy mặc vào sơn dầu, lấy tả thực làm nền tảng và đề cao cái hồn của tác phẩm, tranh của ông toát lên vẻ đẹp tĩnh lặng, nên thơ. Ông xứng đáng là đại diện tiêu biểu cho dòng tranh phong cảnh sơn dầu mang đậm bản sắc Trung Hoa.